Terug naar: Stolpersteine-Urk

Stolpersteine in het kort
Het project Stolpersteine is een initiatief van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, die overal in Europa Stolpersteine (letterlijk ‘struikelstenen’) legt op plekken waar slachtoffers van de Holocaust (de jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog) hebben gewoond. Stolpersteine zijn messing stenen van tien bij tien centimeter, die in het trottoir voor de woning worden gelegd. Elk overleden persoon wordt herdacht met een eigen Stolperstein. In de steen is door de kunstenaar de naam, geboortedatum en plaats/jaar van overlijden gestanst. Omdat de stenen niet al te groot zijn, is de tekst pas leesbaar als men bukt. Op die manier vormen de stenen Stolpersteine (‘struikelstenen’). Het struikelen is dus niet letterlijk, maar figuurlijk bedoeld. De Stolpersteine vormen een tastbare herinnering aan de joodse slachtoffers die nooit terugkeerden uit de concentratie- en vernietigingskampen.

Achtergrondinformatie
Op de website www.stolpersteine.com wordt het project als volgt omschreven: ’een Project, dat de herinnering aan de verdrijving en vernietiging van Joden, zigeuners, politieke vervolgden, homoseksuelen, Jehova’s Getuigen en euthanasieslachtoffers door het nationaalsocialisme levendig houdt’. In de praktijk worden de meeste Stolpersteine echter gelegd om de herinnering aan de Joodse slachtoffers van het Naziregime levend te houden.
Het project werd in 1993 bedacht door Gunter Demnig (1947), een Duitse kunstenaar. In eerste instantie werden de Stolpersteine alleen in Berlijn gelegd, de woonplaats van de kunstenaar. Later kreeg het project internationaal gestalte. Inmiddels liggen er Stolpersteine * in Polen, Tsjechië, Oostenrijk, Hongarije, Noorwegen, Israël, en ook in Nederland. In Nederland werden in 2007 de eerste twintig stenen gelegd in de gemeente Borne. Ook in Amsterdam, Rotterdam, Leiden, Hilversum, Groningen, Utrecht, Soest, Roosendaal en vele andere plaatsten liggen inmiddels Stolpersteine.  In totaal liggen door heel Europa zo’n 22.000 Stolpersteine.
 
Het idee achter de Stolpersteine
De stenen hebben een afmeting van ongeveer 10 bij 10 centimeter. Ze vallen dus op, maar zijn niet zo groot dat de tekst meteen leesbaar is. Je moet je bijna letterlijk over de steen bukken om de tekst en betekenis van de steen te kunnen begrijpen. Dit is tegelijkertijd een inspanning voor de nagedachtenis aan de omgebrachte personen voor wie de stenen bedoeld zijn.
 
Stolpersteine nog steeds actueel
Mede door de groeiende (internationale) belangstelling voor het Project, was Gunter Demnig gedwongen een coördinator, en later nog een tweede, aan te nemen. Het is een signaal dat de gruweldaden van het naziregime nog niet vergeten zijn en dat er nog personen zijn die zich willen inzetten voor de nagedachtenis aan de slachtoffers. Ook Stichting Urk in Oorlogstijd hecht zeer veel waarde aan het ‘opdat wij niet vergeten’.

* www.stolpersteine.com/chronik.html