Inleiding: opgevist verleden. “De vis wordt duur betaald”

De vis wordt duur betaald… Vrijwel elke Urker familie heeft in de loop der jaren te maken gehad met verlies van geliefden op zee. Het in 1968 opgerichte Urker vissersmonument getuigt van die verliezen en vertelt het verhaal van de verwerking van dood en rouw in de Urker vissersgemeenschap. Eeuwenlang vormen stormen de grootste schrik voor vissers. Hun kleine, lichte houten zeilscheepjes met platte bodems worden gemakkelijk verzwolgen door de hoge golven. Tijdens de grote voorjaarsstorm in maart 1883 komt een schrijnend aantal van 200 Nederlandse vissers om, waaronder zo’n 30 Urkers. In de periode tussen 1860 en 1914 verongelukken maar liefst 400 Nederlandse vissersschepen en verliest de kleine vissersgemeenschap meer dan tweehonderd dorpsgenoten op zee.

De expositie opgevist verleden is door de stichting Urk in oorlogstijd in 2024 gehouden in het Urker museum en blijft doorlopen qua onderzoek en het publiekelijk maken van de gegevens en uitkomsten.

Het onderstaande boek van Rein Snoek was een inspiratie om meer te weten willen komen over de Urker visserman.

Sinds 11 mei 1968 worden de namen van op zee omgekomen vissers bijgeschreven op het Urker vissersmonument. Ondanks de technische innovaties die de sector in de loop der jaren doormaakte, blijken de risico’s van het zeevisbedrijf van alle tijden. Achtergebleven wrakken en explosieven, grillige weersomstandigheden, stabiliteitsproblemen, fouten in het menselijk handelen en technische mankementen kunnen nog steeds het verschil tussen leven of door van de visserman betekenen. De talrijke ongevallen met vissersschepen na 1919 en tot op de dag van vandaag, zoals de ramp met de UK 165,  laten zien dat scheepsrampen nooit volledig konden worden uitgebannen. En dat het vissersmonument ook 55 jaar na de oprichting nog ‘leeft’ en haar relevantie en actuele betekenis voor de Urker gemeenschap nog niet heeft verloren. Bij elke nieuwe ramp op zee wordt het belang van dit boegbeeld voor Urk opnieuw onderstreept.

Het vissersmonument heeft geen sluitdatum!