Razzia's op Urk en in de omgeving.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielden de Duitsers in bezet Nederland razzia’s waarbij onverwacht groepen mensen werden opgepakt. Tijdens de oorlogsjaren was er nog geen wegverbinding met Urk. De verschillende razzia’s die gedurende de oorlog op Urk werden gehouden hadden doorgaans weinig resultaat omdat de Urkers de Duitse boten al van ver aan zagen komen.
De eerste razzia van betekenis
De eerste razzia van betekenis vond plaats op zondagochtend 14 mei 1943. Met Waffenboten naderde de Grüne Polizei Urk in alle vroegte. Gewapende Duitse soldaten doorzochten elk huis. Veel Urkers hadden een Ausweis omdat zij werkzaam waren in de visserij of in de Noordoostpolder. Met een Auswies was je vrijgesteld van arbeid in Duitsland en werd je ongemoeid gelaten. Die ochtend werden ongeveer 14 jongens opgepakt. Met de boot brachten de Duitsers de gevangenen naar Amsterdam en vandaar naar concentratiekamp Amersfoort. Na enkele weken werden de jongens weer vrijgelaten en keerden na een moeizame en omslachtige reis terug op Urk.
In de periode dat de jongens in Amersfoort gevangen zaten, hadden verschillende Urkers verwoede pogingen gedaan hen vrij te krijgen. Zij waren verschillende keren naar Den Haag gereisd om bij het Duits bureau voor hun vrijlating te pleiten. Achteraf bleek dat de Duitsers hadden gedacht dat zij honderden onderduikers op Urk konden oppakken op die 14e mei. Dat zij uiteindelijk een oogst van nog geen 20 man bij elkaar hadden was niet volgens verwachting.
De eerste razzia van betekenis
De eerste razzia van betekenis vond plaats op zondagochtend 14 mei 1943. Met Waffenboten naderde de Grüne Polizei Urk in alle vroegte. Gewapende Duitse soldaten doorzochten elk huis. Veel Urkers hadden een Ausweis omdat zij werkzaam waren in de visserij of in de Noordoostpolder. Met een Auswies was je vrijgesteld van arbeid in Duitsland en werd je ongemoeid gelaten. Die ochtend werden ongeveer 14 jongens opgepakt. Met de boot brachten de Duitsers de gevangenen naar Amsterdam en vandaar naar concentratiekamp Amersfoort. Na enkele weken werden de jongens weer vrijgelaten en keerden na een moeizame en omslachtige reis terug op Urk.
In de periode dat de jongens in Amersfoort gevangen zaten, hadden verschillende Urkers verwoede pogingen gedaan hen vrij te krijgen. Zij waren verschillende keren naar Den Haag gereisd om bij het Duits bureau voor hun vrijlating te pleiten. Achteraf bleek dat de Duitsers hadden gedacht dat zij honderden onderduikers op Urk konden oppakken op die 14e mei. Dat zij uiteindelijk een oogst van nog geen 20 man bij elkaar hadden was niet volgens verwachting.
Een razzia in september 1944
In september van het jaar 1944 hielden de Duitsers een twee daagse razzia in de Noordoostpolder. Vroeg op de zondagmorgen kwamen de Duitsers op Urk aan. Niemand had van te voren iets over de razzia gehoord en in allerijl werden de schuilplaatsen opgezocht wat niet iedereen lukten. Die zondagochtend werd een enkeling door de Duitsers opgepakt.
Verraad in oktober 1944
Eind oktober kreeg Urk bezoek van de Duitse waterpolitie die op zoek was naar Gerardus Metz, Kees Koffeman, havenmeester C. Zeeman, Jan ten Napel, Chris van Beckhoven, Reie Kale en Geert Oost. Deze mannen waren waarschijnlijk door een Duits gezinde Urker verraden en werden met behulp van de op Urk ingekwartierde Duitse soldaten opgebracht. Van Beckhoven en Kale konden zich, in eerste instantie, verbergen maar werden later alsnog gearresteerd. Bij Chris van Beckhoven vonden de Duitsers bij een huiszoeking een radio die afgestemd was op Radio Oranje. De mensen in Nederland moesten in het geheim luisteren omdat de Duits bezetter het luisteren naar deze zender verboden had. De Duitsers verhoorden de 7 mannen om er achter te komen wie iets afwist van de illegale radio en meeluisterde. Dankzij pure bluf en veel vrijmoedigheid wisten zij zich erdoorheen te praatten.
De grote razzia van 18 november 1944
De razzia op 17/18 november 1944 was van een andere orde. De voorbereidingen voor deze razzia waren op de avond van 16 november al ingezet met de vordering van het gemeentehuis van Blokzijl en het inrichten van een hoofdkwartier. Op 17 november kamden zo’n 4000 Duitse soldaten de Noordoostpolder uit. De volgende dag kwamen Duitse soldaten vanaf de Lemmerdijk met geladen karabijnen en handgranaten in hun laarzen het dorp binnenlopen. Er ging een enorme dreiging vanuit. Alle mannen van 18 tot 45 jaar moesten zich in de Wilhelminaschool melden. Ongeveer 80 Urker mannen werden gearresteerd en in Waffenboten naar Vollenhoven afgevoerd. Vandaar werden zij op transport gezet naar Duitsland waar de mannen gedwongen te werk werden gesteld. Na de oorlog keerden alle mannen weer heelhuids op Urk terug.
Omdat er veel geboren Urkers door de crisis jaren of andere redenen verhuisd waren naar plaatsen zoals de Zaan en IJmuiden zijn er over deze personen ook verschillende verhalen te vertellen. De arbeitsinsatz en de razzia’s op mannen hield heel Nederland in zijn greep. Deze verhalen willen wij ook op deze site plaatsen. Maar zoeken nog een logische plek.
Maar op deze pagina willen wij eerst starten met het verhaal van Sjoerd Snoek en zijn lotgenoten waar hij een boek over heeft geschreven.