Donderdag 8 augustus 1918

 Toon Bakker

Op 8 augustus 1918 brak de eerste dag van het 100 dagen offensief van de Derde Slag bij Picardië aan. Het is bij Amiens aan de Somme een beslissende dag op de fronten van WO 1. Na een lange impasse barst de strijd in alle hevigheid los en wordt het een zwarte dag voor de Duitsers. Aan de zijde van de Duitsers zullen 270.000 mensen de dood vinden. Het wordt een zwarte dag aan het front, maar ook op Urk!

Op de Noordzee in de buurt van het vuurtorenschip Haak gebeurt het volgende: (ooggetuigeverslag?) 

‘Vertel eens Dubbele, hoe is het nou gebeurd met Toon Bakker en de IJM 274?’

‘Nou Jongen, we waren boven Terschelling aan het vissen en van de oorlog was niets te merken. 

De zee was spiegelglad en de zon schitterde op het water. Het was uitstekend visweer en het was genieten op het water. Het vistuig lag buiten boord. 

Gezamenlijk zouden we net in het vooronder aan tafel gaan om te eten. Toon had het gebed al uitgesproken en de knecht die het eten had klaargemaakt wilde net opscheppen. Plotseling kwam er vanuit het niets een periscoop van een onderzeeboot boven water. En niet veel later lag met een hoop gesis de hele Duitse U-boot boven aan het wateroppervlak. We hadden helemaal geen vermoeden van onraad. Onze neutraliteit stond immers duidelijk op de boeg van de botter geschilderd.

De U-boot was dichtbij en we vertrouwden het toch niet helemaal. Het werd ons toch wat te heet onder de voeten. We maakten het vistuig los en deden daar een boei aan om het later weer terug te kunnen halen. De zeilen lieten we snel zakken om te kunnen ontsnappen.’ 

Even is het stil en de stem van Dubbele klinkt bewogen als hij verder gaat ‘Toen ineens een luide knal. De mannen van de U Boot hadden het kanon in gereedheid gebracht en een granaat afgeschoten in de richting van de botter. De granaat vloog suizend over en sloeg een gat in het zeil. Het zeil kwam met een geweldig geraas naar beneden. Het tweede schot sloeg een gat in de boeg. Het schip raakte lek. Ik stond als geschokt op de botter. Mijn neef en ik zwaaiden wild en gebaarden dat we Nederlanders waren, en dus neutraal. We wezen naar de vlag. 

Een tweede schot klonk en er vloog weer een granaat in de richting van de botter. Deze explodeerde dicht in de buurt van de botter. Een regen van scherven daalde neer op het dek. Een van de scherven trof Toon in zijn zij. Toon zakte achter het roer ineen en stierf hevig bloedend in mijn armen. Zijn laatste waren: ‘Urania… dank.’  

En dat door de Duitsers die hij zag als zijn vrienden waande. Het voelt als verraad.  

Van ver klinkt de stem van Dubbele: ‘De kogels vlogen om onze oren. Mijn neef riep naar de Duitsers of het nog niet genoeg was. De schipper lag hevig bloedend op het dek. Of dat geholpen heeft, weet ik niet, maar ze gingen er net zo snel weer vandoor als ze gekomen waren, zonder nog naar ons om te zien. 

De botter werd door een stoomboot naar de haven van Den Helder gesleept. Tijdens het varen pompten we steeds het water weg, om het schip drijvende te houden. Het lichaam van Toon is naar het marine hospitaal gebracht. Mijn neef en ik moesten voor een commissie van officieren een verklaring afleggen op het wachtschip van de Marine. Verschillende Urker mannen en vrouwen stonden op de kade in Den Helder om te zien hoe het lichaam van Toon aan wal wordt gebracht.

Ontsteld zakt Evert Bakker weer achterover. ‘Dat kan niet!’ Is dit dan mijn beloning voor het redden van de Duitse bemanning van de Urania met gevaar voor mijn eigen leven? Ik deed hun goed en zij behandelen mij kwaad. Ik redde hun schipbreukelingen met levensgevaar, zij doodden lafhartig mijn zoon. En dat in de buurt van de plek waar Toon met de UK 52 aangevaren is door de Tayageta.’